Poniedziałek, 28 września Imieniny: Wacław, Marek, Tymoteusz
Teraz Poniedziałek, 28 września 2026
Przewodnik

Muzeum Przyrodnicze we Wrocławiu — historia i kolekcje

• Łukasz Borkowski • 4 min czytania

Muzeum Przyrodnicze
Fot. Sławomir Milejski · „Wrocław Sienkiewicza 21 sm” · licencja CC BY-SA 3.0 pl · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu Wrocławskiego powstało w 1814 z inicjatywy prof. Johanna L. C. Gravenhorsta. Placówka gromadzi bogate zbiory zoologiczne i botaniczne oraz prowadzi działalność badawczą w ramach Wydziału Nauk Biologicznych.

Muzeum Przyrodnicze we Wrocławiu to instytucja naukowo-badawcza należąca do Uniwersytetu Wrocławskiego. W zbiorach znajdują się setki tysięcy okazów — w sumie około 2,5 mln okazów zwierząt i około 0,5 mln okazów roślin, z których na ekspozycjach prezentowanych jest 3140 okazów zoologicznych oraz 600 botanicznych. Placówka posiada najwyższą kategorię naukową A przyznaną przez Komitet Badań Naukowych.

Jak powstało muzeum?

Muzeum ukształtowało się z połączenia trzech wcześniejszych jednostek: muzeum botanicznego, muzeum zoologicznego i zielnika (herbarium). Muzeum Zoologiczne działające od 1814 przeniosło zbiory do obecnego gmachu w 1904 roku. W czasie II wojny światowej gmach został zbombardowany i runęło całe skrzydło; większość wystaw uległa zniszczeniu. Po wojnie zbiory zabezpieczali m.in. prof. Kazimierz Sembrat oraz kustosze Jan Kinel i Zofia Kozikowska. Modernizację budynku oraz organizację pierwszych powojennych wystaw nadzorował Władysław Rydzewski, od którego nazwiska muzeum przyjęło swoje imię.

Co obejmuje ekspozycja?

Ekspozycje tworzą cztery główne tematyczne wystawy: „świat zwierząt”, „świat roślin”, „układ kostny kręgowców” oraz „owady i człowiek”. W zbiorach zoologicznych znajdują się eksponaty wymarłych gatunków, na przykład wilk workowaty (Thylacinus cynocephalus), papuga karolińska (Conuropsis carolinensis), czajka czarnoskrzydła (Vanellus macropterus), kurobroda różnodziobego (Heterolocha acutirostris) oraz alka olbrzymia (Alca impennis). Najbardziej rozpoznawalnym obiektem wystawy jest niemal kompletny szkielet płetwala błękitnego (Balaenoptera musculus) młodego osobnika o długości ponad 14,5 m.

W części poświęconej układowi kostnemu pokazano 66 kompletnych szkieletów przedstawicieli różnych grup zwierząt, w tym przegląd ssaków morskich oraz szkielety dużych zwierząt lądowych. Do cennych eksponatów należą czaszka tura (Bos primigenius) oraz kompletny szkielet wymarłego jelenia olbrzymiego (Megaloceros giganteus) z porożem o rozpiętości około dwóch metrów, pozyskanym z torfowisk Irlandii jeszcze przed I wojną światową.

Jakie zbiory naukowe i organizacyjne posiada muzeum?

Oprócz zbiorów wystawowych muzeum przechowuje olbrzymie kolekcje badawcze — miliony okazów zoologicznych i botanicznych. Część eksponatów bywa wypożyczana innym instytucjom na zasadach wzajemności; nie wypożycza się holotypów, czyli okazów pełniących rolę wzorca nazwy danego gatunku. Herbarium zostało wyodrębnione i przeniesione do osobnego budynku po 2004 roku; w nowej siedzibie skoncentrowano tam także kolekcje entomologiczne. Projekt postmodernistycznego budynku herbarium sporządzili Wojciech Jarząbek i Paweł Spychała w 1996 roku.

Muzeum prowadzi działalność badawczą i dydaktyczną w strukturze Wydziału Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Przez lata jego dyrektorami i opiekunami naukowymi byli m.in. Johann L. C. Gravenhorst — pierwszy dyrektor, Adolph E. Grube, Willy Kükenthal, a po wojnie Władysław Rydzewski, który znacząco wpłynął na powojenną organizację placówki.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Kiedy powstało Muzeum Przyrodnicze we Wrocławiu?
Muzeum Zoologiczne będące zalążkiem placówki powstało w 1814 roku; instytucja rozwijała się następnie jako połączenie działów botanicznego, zoologicznego i herbarium.
Ile okazów liczą zbiory Muzeum Przyrodniczego?
Zbiory mieszczą około 2,5 miliona okazów zwierząt i około 0,5 miliona okazów roślin; na stałych wystawach pokazuje się 3140 okazów zoologicznych oraz 600 botanicznych.
Jakie wystawy znajdują się w muzeum?
W muzeum działają cztery główne wystawy: „świat zwierząt”, „świat roślin”, „układ kostny kręgowców” oraz „owady i człowiek”. Na ekspozycjach pokazano m.in. niemal kompletny szkielet płetwala błękitnego oraz szkielety wymarłych gatunków.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Łukasz Borkowski

Nazywam się Łukasz Borkowski i w redakcji wdolnymslasku.pl odpowiadam za dział Przewodnik. Opisuję miejsca warte odwiedzenia na Dolnym Śląsku i w okolicy — zabytki, muzea, szlaki, parki i punkty widokowe, razem z praktycznymi wskazówkami dla odwiedzających.

Czytaj również