Bastion Sakwowy leży w południowo‑wschodnim narożniku dawnych fortyfikacji Wrocławia. Obiekt powstał w XVI wieku jako bastion szkoły nowowłoskiej i zachował fragmenty kazamat oraz struktur wynikających z kolejnych modernizacji i zmian funkcji przez wieki.
Historia
Bastion wzniesiono w 1571 według projektu Hansa Schneidera. Wcześniej w tym miejscu stała brama miejska zwana Bramą Sakwową. Nowy bastion otrzymał kazamaty, nadszańce oraz działobitnie barkowe w miejscu wcześniejszych bastej.
W 1593 roku w budowli umieszczono prochownię. W XVIII wieku dobudowano płaszcz ziemny i kontrgardę. Po nakazie likwidacji fortyfikacji wydanym przez Francuzów w 1807 roku rozważano przekształcenie obiektu w cytadelę, a ostatecznie w 1813 roku włączono go w miejski ciąg widokowy. Przekształcenie wykonano według projektu Johanna Friedricha Knorra.
W 1867 roku na wzgórzu wzniesiono belweder i wieżę, a miejsce przemianowano na Liebichs Höhe. Podczas oblężenia Festung Breslau w 1945 roku w kazamatach zorganizowano schron dla komendanta twierdzy. Po 1945 roku wzgórze nosiło kolejno nazwy: „Wzgórze Miłości”, a od 1948 roku — używaną nieoficjalnie — „Wzgórze Partyzantów”. W 2024 roku nazwa urzędowo zmieniona została na Bastion Sakwowy.
Bastion Sakwowy dziś
Po 1990 roku obiekty na wzgórzu pełniły funkcje rozrywkowe i gastronomiczne. W budynku na szczycie działało obserwatorium astronomiczne oraz siedziba Towarzystwa Miłośników Astronomii. W kolejnych latach pomieszczenia zajmowały kluby, restauracje i inne lokale, a w dawnych kazamatach funkcjonowały kluby muzyczne i oddział Muzeum Historycznego przez krótki czas.
Stan zabudowań pogorszył się wskutek braku konserwacji. Organizacje społeczne wnioskowały o wpis na listę zabytków, ale taki wpis nie został nadany. Miasto wytoczyło w 2014 roku pozew przeciwko dzierżawcy i w 2017 roku sąd orzekł rozwiązanie umowy i wydanie nieruchomości miastu.
W latach 2022–2024 przeprowadzono remonty pawilonu perystylowego, kolumnady, placu z fontanną, ścieżek i skarp. W pawilonie planowano utworzenie restauracji, a w obrębie kolumnady — kawiarni. Miasto zapowiedziało kolejny etap prac obejmujący zabytkowe toalety, budynek dawnego obserwatorium astronomicznego oraz dawny schron.
Co widać i jak wytyczone są dojścia?
Na wzgórzu zachowały się elementy dawnych umocnień oraz adaptacje z XIX i XX wieku — m.in. pawilon perystylowy i kolumnada. Miejsce pełniło przez lata różne funkcje użytkowe: od obronnych, przez rekreacyjne, po rozrywkowe.
Na szczyt prowadzą ścieżki od strony północnej i zachodniej oraz reprezentacyjne schody od strony południowej, od ul. Piotra Skargi. Do zabudowań na szczycie można było dojechać od strony ul. Nowej. Schody od ul. Piotra Skargi stały się miejscem katastrofy budowlanej w 1967 roku; remont schodów i galerii przeprowadzono w latach 1973–1974.
Funkcje kulturalne i wydarzenia
Wzgórze służyło okazjonalnie jako przestrzeń plenerowa dla koncertów i przedstawień operowych. W różnych okresach w pawilonach i kazamatach działały kluby muzyczne, restauracje i lokalne placówki kulturalne, co nadawało miejscu charakteru miejskiej sceny wydarzeń.
Planowane prace remontowe i przygotowanie pawilonu oraz kolumnady do funkcji gastronomicznych mają wpłynąć na dalsze wykorzystanie przestrzeni jako miejsca spotkań i wydarzeń kulturalnych.
Informacje praktyczne
- Adres: Nowa, 52-007 Wrocław — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (5 020 opinii)
