Most Grunwaldzki stanowi stalową, nitowaną konstrukcję wiszącą nad Odrą. Elementy nośne podtrzymywane są przez pylony murowane z cegły klinkierowej i obłożone granitem; pylony osiągają współcześnie wysokość około 20 m. Obiekt zaprojektowano jako część nowej trasy prowadzącej do pl. Grunwaldzkiego, łączącej centrum Wrocławia z zabudową i instytucjami po wschodniej stronie rzeki.
Jak zaprojektowano i zbudowano most?
W listopadzie 1904 roku ogłoszono konkurs na projekt mostu, w którym wpłynęło 39 prac; komisja zakwalifikowała do dalszego etapu 14 projektów, a cztery przyznała nagrody. Zwyciężył projekt oznaczony godłem Gespannt — autorami byli architekt Martin Mayer i inż. Robert Weyrauch, a projekt architektury mostu opracował miejski radca budowlany Richard Plüddemann. Po modyfikacjach projektu w 1906 i 1907 roku magistrat zatwierdził projekt w październiku 1907, a wykonawcą prac została firma Beuchelt u. Co. z Zielonej Góry.
Budowa trwała do jesieni 1909, prace wykończeniowe prowadzone były przez wiosnę i lato 1910. We wrześniu 1910 przeprowadzono próby obciążeniowe z użyciem 24 tramwajów o masie po 12 ton każdy oraz wozów straży pożarnej. Uroczyste otwarcie mostu wyznaczono na 10 października 1910; cesarz Wilhelm II nie uczestniczył w tej ceremonii, odwiedził most dopiero później, symbolicznie przejeżdżając nim dwukrotnie samochodem.
Jak most przetrwał II wojnę światową i co wymagało naprawy?
W czasie oblężenia Wrocławia Niemcy zerwali taśmy nośne, tak by most opadł i spoczął na tymczasowych podporach zbudowanych na bazie zatopionych barek, drewna i gruzu kamiennego. W pobliżu mostu obniżono także wysokość pylonów przez demontaż ich górnych partii, zwłaszcza po stronie prawej. Bombardowania lotnicze, ostrzał artyleryjski oraz uszkodzenia tymczasowych podpór spowodowały liczne i poważne uszkodzenia stalowych elementów.
Do wiosny 1946 most był zdatny do ruchu. Wiosną 1946 obiekt zamknięto w celu odbudowy, którą przeprowadzono do września 1947. Prace objęły budowę nowych tymczasowych podpór, podniesienie mostu, wymianę lub zespawanie pękniętych i zdeformowanych elementów stalowych, regulację przesuniętych części nośnych oraz naprawę nawierzchni jezdni i chodników. Górne części pylonów odbudowano z zachowanych materiałów według projektu Dobrosława Czajki i Jerzego Rzepeckiego, lecz bez rekonstrukcji niektórych detali, wskutek czego pylony są niższe niż pierwotnie; most otwarto 6 września 1947, a koszt odbudowy wyniósł 22 mln zł.
Dane konstrukcyjne i organizacja ruchu
Pomost mostu ma długość 112,5 m. W różnych opisach pojawiają się dwie wartości szerokości: w jednym miejscu podano 20 m całkowitej szerokości z jezdnią o szerokości 11 m, natomiast w zestawieniu danych konstrukcyjnych pojawia się szerokość 18 m. Rozpiętość przęsła mierzona między osiami pylonów wynosi 126,6 m, a rozpiętość przęsła podana w jednym z opisów to 114 m. Pylony pierwotnie miały 25,54 m wysokości od gruntu, lecz po demontażu ich górnych części w latach 1945–1947 współczesna ich wysokość jest mniejsza.
W odróżnieniu od wielu mostów wiszących podest nie jest podtrzymywany przez rozciągnięte łańcuchy czy liny, lecz przez stalowe taśmy nitowane z krótszych odcinków blach. Przez most przebiegają linie tramwajowe korzystające z torowiska wbudowanego w jezdnię. Chodniki istnieją, ale nie ma oddzielnej ścieżki rowerowej; w 2016 zanotowano przepływ 691 rowerzystów na godzinę po chodnikach.
Jak przebiegały remonty po odbudowie?
W kolejnych dziesięcioleciach most poddawano remontom i modernizacjom. Przebudowano jezdnię w 1956 roku, wymieniono tory w 1966, odnowiono nawierzchnię jezdni w 1982, a w 1990 poszerzono jezdnię kosztem chodników i ponownie wymieniono nawierzchnie jezdni oraz torowiska. W latach 2003–2005 przeprowadzono duży remont obejmujący stabilizację łożysk, naprawę i zabezpieczenie antykorozyjne elementów stalowych, wymianę nawierzchni jezdni i torowiska oraz zabezpieczenie granitowych obudów nabrzeży i pylonów.
Most w kulturze?
Na Moście Grunwaldzkim kręcono sceny do filmu „80 milionów” w reżyserii Waldemara Krzystka. Most pojawia się zatem także w kinematografii jako miejsce realizacji zdjęć filmowych.
10 października 1910
Informacje praktyczne
- Adres: 50-383 Wrocław — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (7 412 opinii)
