Wtorek, 17 listopada Imieniny: Elżbieta, Grzegorz, Salomea
Teraz Wtorek, 17 listopada 2026
Znane osoby

Andrzej Bart — powieściopisarz, scenarzysta i reżyser

• Norbert Michalak • 3 min czytania

Andrzej Bart
Fot. Ponson13 · „Andrzej Bart” · licencja CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Andrzej Bart (ur. 3 września 1951 we Wrocławiu) jest polskim powieściopisarzem, scenarzystą i reżyserem. Jego twórczość bywała porównywana do Thomasa Pynchona; on sam unika rozgłosu.

Andrzej Bart
Data urodzenia3 września 1951
Miejsce urodzeniaWrocław
Zawódpowieściopisarz, scenarzysta, reżyser
Najważniejsze powieści
Rien ne va plus; Fabryka muchołapek; Rewers
Wybrane nagrody
Nagroda Fundacji im. Kościelskich (1991); Złote Lwy Gdynia (2009) — Rewers

Andrzej Bart pisze powieści, scenariusze i reżyseruje filmy oraz słuchowiska radiowe. Jego utwory ukazywały się w kilku językach, a sam autor stara się pozostawać poza głównym obiegiem medialnym.

Jakie powieści napisał Andrzej Bart?

W dorobku Andrzeja Barta znajdują się zarówno dzieła sensacyjne, jak i powieści historyczne oraz utwory z elementami metafizycznymi. Jego debiutancka powieść Rien ne va plus powstawała przez wiele lat; ze względów politycznych długo nie mogła zostać wydana. Opublikowano ją w 1991 roku, zdobyła wtedy Nagrodę Fundacji im. Kościelskich i szybko doczekała się kilku wydań w Polsce.

Wśród kolejnych książek są opisywane fabularnie tytuły: Pociąg do podróży (1999), w którym autor śledzi losy dwóch mężczyzn wysłanych w przeszłość, by zabić młodego Adolfa Hitlera; kryminał metafizyczny Piąty jeździec Apokalipsy (1999), napisany pod pseudonimem Paul Scarron Jr.; oraz Don Juan raz jeszcze (2006), nominowane do Nagrody Literackiej Nike i Nagrody Literackiej Gdynia.

Które powieści zdobyły międzynarodowe tłumaczenia?

Jego książki tłumaczono na wiele języków, wśród nich francuski, niemiecki, hebrajski, czeski, węgierski, rosyjski i słoweński. Najczęściej przekładaną powieścią Barta jest Fabryka muchołapek (2008) — opowieść o Chaimie Rumkowskim i życiu w łódzkim getcie. Ta książka trafiła do finału Nagrody Literackiej Nike 2009 i była nominowana do Nagrody Literackiej Gdynia 2009.

Jaką działalność filmową prowadzi Andrzej Bart?

Bart tworzy filmy dokumentalne, filmy fabularne oraz słuchowiska radiowe. Wśród jego dokumentów znajdują się m.in. Eva R. o córce Artura Rubinsteina, Hiob o Marku Rudnickim oraz film o Marianie Brandysie. Napisał scenariusz i był producentem dokumentu Radegast.

Do jego filmowych realizacji fabularnych należy Rewers (2009) — za scenariusz do tego filmu otrzymał szereg nagród. Film zdobył Złote Lwy na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni i został zgłoszony jako polski kandydat do Nagrody Akademii Filmowej. Rewers otrzymał też nagrodę dla Nowego Reżysera w Seattle oraz nagrodę za Najlepszy Debiut w Moskwie.

Jakie słuchowiska i spektakle radiowe tworzył Bart?

Andrzej Bart napisał i reżyserował liczne słuchowiska radiowe i telewizyjne. Do ważnych realizacji należą Boulevard Voltaire, nagrodzone na festiwalu Dwa Teatry w Sopocie za tekst i reżyserię, oraz Bezdech — najpierw jako słuchowisko wystawione przez Teatr Polskiego Radia, a następnie jako telewizyjna adaptacja wyróżniona na Dwa Teatry 2013 nagrodami za tekst, montaż, muzykę i rolę męską. Za rolę w Bezdechu Bogusław Linda otrzymał międzynarodowe wyróżnienie aktorskie.

Jakie nagrody i wyróżnienia otrzymał?

W 1991 roku Bart zdobył Nagrodę Fundacji im. Kościelskich za powieść Rien ne va plus. W 2010 roku otrzymał Złotą Kaczkę miesięcznika Film za najlepszy scenariusz sezonu 2009/2010 oraz Polską Nagrodę Filmową Orzeł za najlepszy scenariusz do Rewersu. Wśród kolejnych wyróżnień znajdują się doroczna Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2010), nagrody na festiwalu Dwa Teatry w Sopocie za teksty i reżyserię, nagrody festiwalowe za Bezdech oraz nagroda Złoty Ekslibris Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Łodzi (2023) za powieść Śmierć głośna, śmierć cicha.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Andrzej Bart?
Andrzej Bart urodził się 3 września 1951 roku we Wrocławiu.
Która powieść Andrzeja Barta była najczęściej tłumaczona?
Najczęściej tłumaczoną powieścią Andrzeja Barta jest Fabryka muchołapek; doczekała się przekładów m.in. na niemiecki, rosyjski i słoweński.
Za który film Andrzej Bart otrzymał Złote Lwy?
Film Rewers (2009), do którego Andrzej Bart napisał scenariusz, zdobył Złote Lwy na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Norbert Michalak

Nazywam się Norbert Michalak i w redakcji wdolnymslasku.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Piszę o ludziach związanych z Dolnym Śląskiem: sportowcach, artystach, naukowcach, przedsiębiorcach i społecznikach, których nazwiska zna okolica.

Czytaj również