Bogusław Banaszak — prawnik, specjalista prawa konstytucyjnego

Bogusław Banaszak był związany z kształceniem prawniczym i pracą naukową w Polsce. Zyskał rozgłos jako wykładowca prawa konstytucyjnego i administracyjnego oraz jako autor licznych publikacji naukowych.

Życiorys i kariera akademicka

W latach 1973–1975 studiował prawo na Uniwersytecie Wrocławskim. W 1983 obronił pracę doktorską Cechy ustrojowe państw socjalistycznych w Azji pod kierunkiem Aleksandra Patrzałka, a w 1991 uzyskał habilitację na podstawie rozprawy Sądownictwo konstytucyjne a ochrona podstawowych praw obywateli. W 1994 przez semestr był profesorem wizytującym na Uniwersytecie Wiedeńskim.

Od lat związany był z Uniwersytetem Wrocławskim, gdzie wykładał prawo konstytucyjne i administracyjne oraz przez kilkanaście lat kierował Katedrą Prawa Konstytucyjnego. Prowadził też zajęcia w Collegium Polonicum w Słubicach. W 1998 otrzymał tytuł profesora nauk prawnych, a później objął stanowisko dziekana Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Zielonogórskiego.

Działalność publiczna i sprawy prawne

W 1991 kandydował bez powodzenia do Sejmu z listy Partii Konserwatywno-Liberalnej. W 1998 próbował uzyskać mandat radnego sejmiku dolnośląskiego z listy Stowarzyszenia Ekologicznego, także bez powodzenia. Od maja 2000 do października 2001 był członkiem Rady Doradczej do spraw Praw Człowieka przy Ministrze Spraw Zagranicznych.

Pełnił funkcje doradcze: był doradcą Rzecznika Praw Obywatelskich Janusza Kochanowskiego oraz przewodniczącym Rady Legislacyjnej przy Prezesie Rady Ministrów. W listopadzie 2010 zgłoszono go jako kandydata na sędziego Trybunału Konstytucyjnego, lecz zrezygnował z kandydowania po ujawnieniu zarzutów o plagiat.

Współpracował z Biurem Analiz Sejmowych przy opiniowaniu kwestii związanych z kryzysem wokół Trybunału Konstytucyjnego. Przygotowane przez niego ekspertyzy miały charakter korzystny dla partii rządzącej i obejmowały m.in. ocenę kompetencji TK wobec zmian ustawowych z grudnia 2015. W 2016 został powołany do Zespołu Ekspertów zajmującego się problematyką Trybunału Konstytucyjnego i otrzymał nominację rządową do komisji weneckiej.

W listopadzie 2015 Sąd Okręgowy w Warszawie wydał nieprawomocny wyrok uznający naruszenie praw autorskich w sprawie polsko-niemieckiego Słownika prawa i gospodarki wydanego pod jego redakcją. Sąd nakazał zapłatę 25 tys. zł zadośćuczynienia, a prof. Banaszak wraz z wydawnictwem odwołali się od wyroku.

Publikacje, wyróżnienia i ostatnie lata

Był autorem ponad 250 prac naukowych, w tym monografii, podręczników, studiów i artykułów. Część publikacji ukazała się poza Polską — m.in. na Węgrzech, w Austrii, Niemczech, Francji, Chile, Korei Południowej i Holandii. Wśród pozycji redakcyjnych i współautorskich znajdują się prace takie jak Parlament Szwajcarii (tłumaczenie i opracowanie), Słownik wiedzy o Sejmie oraz Ustrój administracji publicznej.

Otrzymał tytuły doktora honoris causa Uniwersytetu w Peczu (2004) i Uniwersytetu w Pitești (2010). Wyróżniono go m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2008), Złotym Krzyżem Zasługi (2001) oraz odznaczeniami austriackimi i niemieckimi. W 2011 otrzymał Order Sprawiedliwości 1. Stopnia Światowego Stowarzyszenia Prawników.

9 stycznia 2018 podczas podróży samolotem doznał zawału serca i zmarł tego samego dnia w Warszawie. Msza pogrzebowa odbyła się 18 stycznia 2018 w Głosce. Został pochowany na cmentarzu w Miękini.